احمد على خان وزيرى
16
جغرافياى بلوچستان ( فارسى )
افاغنه مىباشد ، يعنى از اولاد چارى نام مىباشد . بزرگ مگس سيف الدين خان بود . حال چهار سال است مرده . پسند خان سردار برادرزادهء سيف الدين خان است و پسر سيف الدين خان هم از او تمكين مىكند . مگس از مگس دوازده فرسخ از وسط دو كوه مىرود سبّ . راهش سنگلاخ و ناهموار است ولى عرّاده و كالسكه مىرود . سبّ « 1 » [ 59 ] هوايش گرم است . زمين او شوره و خاك است . آبش از قنات . سى و پنج رشته قنات دارد . آبش بدگوار است . محصولات آنجا پنبه و گندم و جو و ماش و ذرّت و باقلا عمل مىآيد . سالى قريب يك كرور عمل مىآيد و نخيلات زياد دارد . خرماى آنجا سالى سيصد هزار من مىشود . عدد نفوس آنها هشت هزار نفرند . مذهبشان تسنّن است . اغلب دهات آنها قلعه كوچك دارد و قلعهء [ 60 ] بزرگ آنجا كه منزل محمّد شاه ، بزرگ آنجا بوده حصارى مشتمل بر بيست و چهار برج باروست و اركى در وسط آن در حصار اصلى مسجد جامع و امام جماعت و قاضى دارد . در صحراى آنجا آهو و خرگوش بسيار است ، كبوتر و زاغ و كلاغ سياه نيز دارد و نمكزار آنجا به مسافت چهار فرسخ است . بزرگ آنجا محمّد شاه نام بوده كه خود را سيّد و از اولاد شاه نعمة اللّه [ 61 ] كه در ماهان شش فرسخى شهر كرمان مدفون است ، مىداند . خلفا عن خلف در سبّ رئيس بوده و اغلب اوقات بزرگان بلوچيّه از او حرمت مىكردند . مردى بلند قامت و عظيم جثه است . در زمان حكمرانى محمّد اسماعيل خان وكيل الملك با سيف الدين خان مگسى از تعدّيّات ابراهيم خان حاكم بلوچستان به شهر كرمان آمد و هشت ماه توقّف نموده ، هرچه شكايت [ 62 ] نمود ، سود نبخشود . لابد مراجعت به بلوچستان نمود و در ملك خاران رفته با عيال و بعضى متعلّقان در قلعه از توابع خاران متوطّن شده و اكنون عمر او قريب به هشتاد سال است و اين زمان حسين خان پسر محمّد على خان ناروى كه پدر و جدش سالها در بمپور بزرگ و حاكم بودند ، از جانب
--> ( 1 ) . سبّ : به كسر سين و سكون باء تحتانى .